الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )

468

المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )

( لا ضَيْرَ إِنَّا إِلى رَبِّنا مُنْقَلِبُونَ - شعراء / 50 ) و ( لا يَضُرُّكُمْ كَيْدُهُمْ شَيْئاً ) پاسخ ساحران بفرعون است كه مىگويند ما از كشته شدن بدست تو زيانى نمىبينيم زيرا بسوى خدايمان باز مىگرديم . ضيز : آيه : ( تِلْكَ إِذاً قِسْمَةٌ ضِيزى - 22 / نجم ) يعنى بخشش ناقص و نارسا اصلش بر وزن ( فعلى ) است كه بخاطر حرف ( ى ) حرف ( ض ) كه قبل از آن است مكسور شده و گفته‌اند وزن - فعلى - در كلامشان نيست « 1 » . . ضيع : ضَاعَ الشّيءُ يَضِيعُ ضَيَاعاً : آن چيز تباه شد . أَضَعْتُهُ و ضَيَّعْتُهُ : تباهش كردم . در آيات : ( أَنِّي لا أُضِيعُ عَمَلَ عامِلٍ مِنْكُمْ 195 / آل عمران ) ( إِنَّا لا نُضِيعُ أَجْرَ مَنْ أَحْسَنَ عَمَلًا 30 / كهف ) ( وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمانَكُمْ 142 / بقره ) ( لا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ - 120 / توبه ) . ( تمام آيات فوق مربوط به اين است كه خداوند اعمال و پاداش نيكوكاران و انسانهاى مؤمن را تباه و ضَايَع نمىكند ) . ضَيْعَةُ الرّجلِ : اموال غير منقول كه آن را سرپرستى نكنند از بين مىرود و ضايع مىشود ، جمعش - ضِيَاع - است . تَضَيَّعَ الرّيحُ : بادى است كه هر گاه بوزد آنچه را كه بر آن مىوزد ضَايِع مىكند « 2 » .

--> ( 1 ) در سراسر كتاب عبارت ( قال بعضهم . . . يا في كلامهم . . . ) زياد به چشم مىخورد شايد تصوّر شود منظور راغب اعراب است ولى قصد ايشان از ضمير ( هم ) كسانى است كه شاعر ، نويسنده ، خطيب و خلاصه صاحب نظر و عالم در واژه شناسى و علوم زبان عرب هستند . ( 2 ) در حديثى از پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله آمده است كه : « بين ذلك رسول اللَّه للنّاس فضيّعوه » يعنى : پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله .